จอประสาทตาเป็นชั้นในสุดของลูกตา ประกอบด้วยเซลล์หลายชนิดเรียงตัวกันเป็นชั้นๆ มีหน้าที่รับแสงที่ผ่านเข้ามาจากภายนอก โดยผ่านเลนส์ตาที่ทำหน้าที่รวมแสงจากนั้นจอประสาทตาจะเปลี่ยนสัญญาณแสงให้กลายเป็นกระแสประสาทแล้วส่งไปตามเส้นประสาทตาเข้าสู่สมองเพื่อแปลผลเป็นภาพต่างๆ เมื่อเปรียบเทียบลูกตากับกล้องถ่ายรูป จอประสาทตาจะเทียบได้กับฟิล์มที่ทำหน้าที่รับภาพ ความผิดปกติที่เกิดขึ้นกับจอประสาทตาจึงมีผลทำให้การเห็นภาพผิดไป  หรืออาจทำให้เสียการมองเห็นไปทั้งหมดก็ได้

              จอประสาทตาลอก  หมายถึงภาวะที่เกิดการแยกหรือลอกตัวของจอประสาทตาด้านใน (neurosensory retina) ออกจากจอตาชั้นนอก (retinal pigment epithelium) โดยมีรูปแบบ และสาเหตุการเกิดได้หลายประการ ได้แก่ จอประสาทตาลอกชนิดที่เกิดจากรูหรือรอยฉีกขาดที่จอประสาทตา (rhegmatogenous retinal detachment) สาเหตุมักเกิดจากการกระทบกระแทกอย่างรุนแรงที่ตา จอประสาทตาเสื่อมในผู้ป่วยสายตาสั้น หรือเกิดรูขาดขึ้นเองโดยไม่มีสาเหตุ

              1

               จอประสาทตาลอกชนิดที่เกิดจากการดึงรั้ง (tractional retinal detachment) เกิดจากการดึงรั้งของพังผืดที่จอประสาทตาหรือในน้ำวุ้นตา ทำให้จอประสาทตาหลุดลอก มักพบในผู้ป่วยเบาหวานขึ้นตาระยะท้ายซึ่งมีเส้นเลือดงอกผิดปกติที่จอตาและมีเลือดออกในน้ำวุ้นตาผู้ป่วยที่มีการอักเสบของน้ำวุ้นตาหรือจอตาอย่างรุนแรงจนเกิดชั้นพังผืด หรือผู้ป่วยที่เคยได้รับอุบัติเหตุทำให้ลูกตาแตกหรือทะลุมาก่อน

              จอประสาทตาลอกชนิดไม่มีรูขาดที่จอตา (non-rhegmatogenous retinal detachment) เกิดจากความผิดปกติของเซลล์บางชนิดของจอตาชั้นนอกหรือเกิดจากความผิดปกติของชั้นคอรอยด์ในลูกตา เป็นผลให้เกิดมีน้ำรั่วซึมขังอยู่ใต้จอประสาทตา พบได้ในผู้ป่วยที่มีโรคคอลรอยด์อักเสบ เนื้องอกที่จอประสาทตา หรือพบในผู้ป่วยที่มีความดันโลหิตสูงมากๆ มีภาวะไตวาย เป็นต้น

              อาการเริ่มต้นของผู้ป่วยที่มีจอประสาทตาลอก พบได้ตั้งแต่ มองเห็นจุดดำลอยไปมา  ซึ่งเกิดขึ้นได้จากหลายสาเหตุ เช่น จอประสาทตาขาดเป็นรู วุ้นตาเสื่อม วุ้นตาอักเสบ เลือดออกในน้ำวุ้นตา มองเห็นแสงวาบคล้ายฟ้าแลบ ภาพบางส่วนหายไป เป็นต้น ดังนั้นผู้ที่มีอาการดังกล่าวจึงควรไปพบจักษุแพทย์เพื่อรับการตรวจจอประสาทตาโดยละเอียด ว่าอาการดังกล่าวเกิดจากภาวะผิดปกติชนิดใดและต้องได้รับการรักษาด้วยวิธีใด หากจักษุแพทย์ตรวจพบรูขาดที่จอประสาทตาและยังไม่มีจอประสาทตาลอก อาจให้การรักษาโดยการยิงเลเซอร์รอบรอยขาด หากพบมีการลอกตัวของจอประสาทตา การรักษาอาจมีตั้งแต่การฉีดกาซเข้าไปในตา การผ่าตัดหนุนจอประสาทตา และการทำผ่าตัดน้ำวุ้นตา ทั้งนี้ขึ้นกับความเหมาะสมในผู้ป่วยแต่ละราย

โดย : คณะอนุกรรมการวิชาการ ศูนย์ดวงตาสภากาชาดไทย